و دیگر این که بصر فوق هفت آسمان را می بیند، ولی سمع دور از یک فرسخ را نمی شنود.

      و دیگر اینکه جای بصر در چهره است که اشرف اعضاء است به خلاف سمع که در طرفین وجه است.

      و بعضی گفته اند که سمع افضل است و به کریمه ی« أَ فأَنْتَ تُسْمِعُ الصُّمَّ وَ لَوْ كانُوا لا يَعْقِلُونَ» ( یونس/43) استدلال کرده اند که خداوند ذهاب عقل را با ذهاب سمع مقرون فرموده است نه با ذهاب بصر.

     و به همین بیان به کریمه ی « لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما كُنَّا في‏ أَصْحابِ السَّعير»( ملک/11) احتجاج نمو ده اند.

     و نیز همین فریق به کریمه ی« خَتَمَ اللَّهُ عَلى‏ قُلُوبِهِمْ وَ عَلى‏ سَمْعِهِمْ وَ عَلى‏ أَبْصارِهِمْ غِشاوَة»(بقره/8) و کریمه ی « قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ أَخَذَ اللَّهُ سَمْعَكُمْ وَ أَبْصارَكُمْ وَ خَتَمَ عَلى‏ قُلُوبِكُم‏»(انعام/47) استدلال کرده و گفته اند: إفراد سمع دلالت بر سلطنت و احاطت و شدت قوت و رفعت تجرد آن دارد، به خلاف إبصار که به صورت جمع است.

     فخر رازی در تفسیر قرآن کریم (ج 1 ص 275) موافق با همین فرقه گفته است که سمع افضل از بصر است بدین دلیل که خدای سبحان در قرآن کریم همه جا سمع را بر بصر مقدم داشت و تقدیم دلیل بر تفضیل است.

     و بدین دلیل که اگر سمع تباه شود نطق نیز تباه خواهد بود، یعنی اگر سمعی نباشد نطقی هم نیست، اما اگر بصر باطل شود، نطق باطل نمی شود.

     و بدین دلیل که سمع در شش جهت متصرف است یعنی از هر سوی می شنود بخلاف بصر که فقط از یک سوی می بیند.

     و بدین دلیل که سمع نتایج عقول و معقولات را به یکدیگر می رساند که کأنه سبب استکمال عقل به معارف است، ولی بصر فقط تو را به محسوسات واقف می کند.

     و بدین دلیل که شنوایی شرط نبوت است بر خلاف بینایی، به همین جهت هیچ ناشنوایی به نبوت مبعوث نشده در حالی که در بین رسولان کسی بود که مبتلا به کوری شده باشد.

     *«« جناب حکیم الهی قمشه ای در کتاب شریف « حکمت الهی » قوت سامعه را اشرف از باصره دانسته  و فرموده اند : « سامعه قوی تر و اثرش در مساعدت به استکمال نفس بیشتر است، که هر گاه کسی در اصل خلقت، باصره نداشته و دیگری سامعه، آن بی بصر بی قوت سامعه به مقامات علمی و تهذیب نفس تواند رسید و برای جنبه ی بقاء و مراتبِ تجرّدِ روح ِ خود از راه گوش تواند کوشید؛ گرچه از تماشای عالم پر نقش و نگار محروم است، به نور بصیرت و علم به تماشای ِ لطایفِ معارفِ شهود و حقایق وجود و جهان یب و شهود تواند پرداخت. لیکن آن کس که قوه سامعه ندارد به حس بصر تماشای جهان ِ صورت و نقش و نگارِ عالم طبیعت تواند کرد، اما از طی مراتب علمی و فهم افکار بزرگان عالم و درک حقایق عقلی نا محسوس محروم ماند، و در تهذیب و تکامل عقل نظری خود چندان سعی نتواند کرد، و از کتاب و آثار قلم و مسطورات اهل عالم و نشئه روحانی و معنوی که تنها با سامعه توان یافت، بی بهره باشد. لذا در کتاب الهی فرموده : (الّذی علّم بالقَلَم* علّم الإنسانَ ما لَم یَعلَم)(علق/5و6). آدمی فربه شود از راه گوش.

     و سری لطیف در صوت و الحان است که به ذوق لطیف آن را توان یافت که هر کس را صوت دلکش است و آهنگ و لهجه خوش، دارای روحی نیکو وصورت یا سیرتی زیباست، و هر که را صدایی دلخراش است و لهجه ی نا خوش است روحی زشت و نا پاک یا نا قابل و ضعیف است. بلکه به اوصاف شخص هم از لهجه پی توان برد. و البته امور این عالم جسمانی کلی نیست؛  و از بس که تعارض در اسباب و ترکیب در عل پیدایش امور این عالم است نمی توان بر هیچ چیز به طور کلی حکم کرد؛ و لیکن حکم اکثری در این موضوع مذکور و سایر امور توان کرد.مثلا اغلب هر مرغی را که نوایی خوش است شکل دلکش است؛ و هر انسانی را صورتی زیباست لهجه ی دلرباست؛  و هر موجودی را نغمه ی موزون است با خیر و صلاح مقرون است، و بالعکس، هر کج نغمه ای بد اندام، و هر بد صدایی کج اندیش است. تمثال به نوای بلبل و زاغ و خروس و کلاغ و غیره توان آورد. و زیبا رخ را که بالحس لهجه ای نیکو و گفتاری شیرین است مشاهده توان کرد. و هر که را ملاحت رخسار است] در او[ سخن شور انگیز و حلاوت گفتار توان دید. گویی امواج صوتی خبری است از عالم تجرد؛ و جهان حسن و جمال و نواهای دلنشین و گفتار اشعار روح انگیز،  امواج و اشراقی است از عوالم قدس، که رسول فرمود : إنّ من الشعر لحکمة ٌ. و ان الله تحت العرش کنوزا ً مفتاحه لسان الشعراء. البته فرد ِ کامل ِ هر سخن زیباو نوای خوش، کلام خداست و سخن آسمانی انبیاء، و خصوص کتاب بزرگ الهی، قرآن بزرگ ربّانی، که به حق و حقیقت وحی خدا و خبرهای عالم غیب و نشان کامل معشوق کل  و حسن مطلق است، که معجز است و هیچ کس آهنگی به آن زیبایی و سخنی به آن دلربایی ندارد و کلامی به آن فصاحت و بلاغت و روح انگیزی تا قیامت نیارد، مگر کسی که آن حسن و کمال روحانی و وجد وصال و نور جمال الهی یابد که آن همان روح قدّوسی خواننده قرآن، حضرت ختمی مرتبت ( و أنّک لَعَلی خُلُق ٍ عَظیم ٍ) - قلم/5- است. علیه و آله الاطهار صلواة الله الکبیر المتعال.»»*        

] شرح مراتب طهارت / صمدی آملی / ص 213 – 217[